Интеграция технологий AI в журналистику Казахстана: опыт, барьеры и перспективы

Е.В.  Байняшева; А.М.  Жусупова; Г.Т.  Маркабаева

doi:10.26577/HJ20257739

Авторлар

Е.В. Байняшева әл-Фараби ат. ҚазҰУ https://orcid.org/0009-0007-5184-1079
А.М. Жусупова Костанайский региональный университет имени Ахмет Байтұрсынұлы, Казахстан, Костанай https://orcid.org/0000-0002-4831-3124
Г.Т. Маркабаева Костанайский региональный университет имени Ахмет Байтұрсынұлы, Казахстан, Костанай https://orcid.org/0009-0007-6862-5487

DOI:

10.26577/HJ20257739

Кілт сөздер:

искусственный интеллект, журналистская практика Казахстана, цифровая журналистика, этика в журналистике, интеграция технологий.

Аңдатпа

Таяуда ғана біз «Artificial Intelligence» (AI) деп аталатын жасанды интеллекттің журналистік мәтіндер жазумен байланысты кәсіби салада қолданылатынын елестете алмайтын едік. Алайда бүгінгі таңда шындық мынадай: ЖИ құралдары мақалалар мен телерадиобағдарламалардың авторларына шығармашылық жобалар жасауға және мобильді болуға көмектесуде.

Бұл зерттеудің мақсаты - жасанды интеллект технологияларын Қазақстан журналистикасында интеграциялау үдерісін талдау. Зерттеу жұмысының негізгі бағыты – ЖИ-дің журналистік материалдарды жасау, тарату және өңдеу саласындағы қолданылуын зерттеу, сондай-ақ оның массмедиа саласындағы шығармашылық процестерге әсерін бағалау. Зерттеу редакциялық жұмысқа ИИ-дің қолданылуын, оның этикалық аспектілерін және контент жазу мен таратуға технологиялардың әсерін қарастыруға бағытталған.

Зерттеу жұмысының ғылыми маңыздылығы - ЖИ-дің Қазақстан журналистикасына интеграция дәрежесін анықтау, бұл өз кезегінде оның өзгермелі медиа кеңістігіндегі рөлі мен әлеуетін кеңінен түсінуге мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – журналистік этика және ақпараттың шынайылығы мәселелерін жаңартудың қажеттілігі, сондай-ақ журналистердің ИИ-ді тиімді қолдануға кәсіби даярлығын жақсарту қажеттілігіне негізделген.

Зерттеу әдістемесі 103 респонденттен, оның ішінде журналистер мен студенттерден, олардың ЖИ құралдарына деген қатынасын анықтау және жаңа технологиялардың медиа қауымдастық жұмысына әсерін бағалау мақсатында жүргізілген анкеталауды қамтиды. Сонымен қатар контент-талдау әдістері және ғылыми жарияланымдарды мониторингтеу қолданылды, бұл ЖИ-дің журналистикаға интеграциялануына қатысты үрдістер мен тәсілдерді анықтауға мүмкіндік берді.

Зерттеу нәтижелері Қазақстан журналистерінің ЖИ технологиялары туралы жоғары деңгейде хабардар екенін және ИИ-мен жасалған контенттің адаммен өңделуін талап ететін негізгі кедергілерді көрсетеді. Сонымен қатар, зерттеуде ЖИ қолданудың этикалық мәселелеріне қатысты пікір айырмашылықтары байқалады: респонденттердің көпшілігі ЖИ-дің журналистикадағы қолданылуын этикалық деп санаса, кейбіреулер оның қолданылуын этикалық емес деп есептейді.

Зерттеудің маңыздылығы - ЖИ-дің Қазақстан журналистикасындағы рөлін түсінуді дамытуға және ЖИ-ді медиапрактикаға интеграциялау жолдарын жетілдіруге қосқан үлесінде. Зерттеудің практикалық маңыздылығы - журналистердің кәсіби даярлығын жетілдіру және ЖИ-ді журналистикада қолдануға арналған этикалық стандарттарды әзірлеу жөніндегі ұсыныстарда, бұл журналистердің жұмыс сапасы мен тиімділігін жақсартуға ықпал етеді.

Автор өмірбаяндары

Е.В. Байняшева, әл-Фараби ат. ҚазҰУ

Байняшева Екатерина Васильевна – Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының магистранты (Қостанай, Қазақстан, Казахстан, e-mail: bainyasheva_kate@mail.ru);
А.М. Жусупова, Костанайский региональный университет имени Ахмет Байтұрсынұлы, Казахстан, Костанай

Жүсупова Алматай Мергенбайқызы (хат алмасуға жауапты автор) – филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының қауымдастырылған профессоры (Қостанай, Қазақстан, e-mail: zhussupova_a@mail.ru);
Г.Т. Маркабаева, Костанайский региональный университет имени Ахмет Байтұрсынұлы, Казахстан, Костанай

Марқабаева Гүлшат Төлеуқызы – докторант, әлеуметтік ғылымдар магистрі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының аға оқытушысы (Қостанай, Қазақстан, e-mail: gulshat.tuleuovna@mail.ru).