Youtube-тегі зиянды контент бойынша ұсыныстар: мета-талдау
DOI:
10.26577/HJ.2023.v67.i1.07Аңдатпа
YouTube-тің ұсыныс жүйесінің алгоритмдері даулар мен пікірталастардың объектісіне айналады, өйткені зиянды, көбінесе экстремистік мазмұнды пайдаланушыларға ұсыныс жүйесінің нұсқаулығымен болған оқиғалар атап өтіледі. Бұл зерттеудің мақсаты -YouTube ұсыныстарында зиянды мазмұн болуы мүмкін, сонымен қатар оның таралуына ықпал етеді деген гипотезаны тексеру. Бұл жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы - YouTube желісі өте танымал және оның ұсыныс жүйесінің алгоритмдері туралы білу пайдаланушылардың ақпараттық сауаттылығын арттыруға көмектеседі, сонымен қатар зиянды ақпараттың санаға әсерін тудыруы мүмкін.
Бұл зерттеудің негізгі міндеті - Интернет желісінде орналастырылған барлық ақпараттың шынайылығы мұқият тексеруді қажет етеді, сонымен қатар пайдаланушылардың ақпараттық сауаттылығының артуына байланысты бұл зерттеу жаһандық деңгейде террористік актілердің, өзіне зиян келтіру, суицид, педофилия және т. б. теріс әрекеттердің алдын алуға ықпал етеді деген идеяны насихаттау. Зерттеу материалдары соңғы 5 жылда жарияланған және зиянды мазмұнның кем дегенде бір түрінің сипаттамасын қамтитын жұмыстар болды. Қызығушылық тудыратын материалды іздеу Google Scholar, Scopus, Web of Science және PubMed-тің беделді ғылыми-метрикалық мәліметтер базасы негізінде тиісті материалдарды алу әдісімен жүргізілді.
Нәтижесінде, жарамдылық және алып тастау критерийлеріне сәйкес 22 зерттеу таңдалды, содан кейін мета-талдау жүргізілді, оның нәтижелері бойынша YouTube ұсынымдарының 13- зиянды мазмұнды қамтитыны және таратуға ықпал еткені анықталды, 7 зерттеуде ғалымдар аралас нәтижелер ұсынды және тек 2 зерттеуде авторлар «ұсыныстарда зиянды мазмұн жоқ және оның таралуына ықпал еткен жоқ» деген қорытындыға келді.
Осылайша, осы зерттеудің нәтижелеріне сәйкес YouTube ұсынымдарында тыйым салынған зиянды мазмұн болуы және таралуы мүмкін екендігі анықталды, осыған байланысты авторлар пайдаланушыларды экстремизм мен зорлық-зомбылықты насихаттауды қоса алғанда, тыйым салынған ақпараттан қорғау мақсатында ұсынымдардың жұмыс алгоритмдеріне түзетулер енгізуді ұсынады.
Кілттік сөздер: YouTube, ұсыныстар, кеңес беру жүйесі, зиянды мазмұн, псевдоғылыми мазмұн, радикалды мазмұн, экстремизм, педофилия, мета-анализ.

