Indicators of disinformation and challenges of fact-checking in Kazakhstan

B. Z.  Tolegen; G. S.  Sultanbayeva; B. Mukanov; D.  Kalibekuly; O. P.  Lozhnikova

doi:10.26577/HJ202576206

Авторлар

Б. З. Төлеген әл-Фараби ат. ҚазҰУ https://orcid.org/0000-0002-2424-9519
Г. С. Сұлтанбаева Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty https://orcid.org/0000-0002-4347-2599
Б. Муқанов Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty https://orcid.org/0009-0009-2509-0800
Д. Қалибекұлы Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty https://orcid.org/0000-0002-3897-0753
О. П. Ложникова Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty https://orcid.org/0000-0002-1394-9843

DOI:

10.26577/HJ202576206

Кілт сөздер:

disinformation, false information, fact-checking, social network, media ethics, CiteSpace.

Аңдатпа

Ақпараттың қолжетімділігі арта түскен қазіргі заманда дәлдікті тексеру және дезинформациямен күрес мәселесі күннен-күнге күрделене түсуде. Бұл мақала Қазақстандағы жалған ақпарат индикаторларын анықтау әдістемелерін зерттейді, фактілерді тексеруге байланысты мәселелерді қарастырады, оның әлеуметтік әсерін зерттейді және ақпаратты тексерудің түрлі тәсілдерін талқылайды.

Зерттеудің мақсаты – Қазақстандағы дезинформацияның негізгі индикаторларын зерттеу және фактілерді тексеруге байланысты мәселелерді шешу. Бұл жарияланым жалған ақпараттың әлеуметтік, саяси және экономикалық салалардағы салдарын мұқият талдауды қамтиды.

Мақаланы жазу барысында салыстырмалы талдау әдісін қолдана отырып, қазақстандық және халықаралық фактілерді тексеру бойынша күш-жігерге талдау жасалды. Бұл зерттеудің жаңалығы журналистиканың ғылыми саласына қосқан үлесінде. Мақаланың қорытынды бөлімі Қазақстандағы дезинформация мәселесімен күресу бойынша шешімдер мен ұсыныстарды ұсынуға арналған. Ол халықтың медиа сауаттылығын арттыру және ақпаратты тексерудің тиімді әдістерін енгізу стратегияларын сипаттайды. Бұл зерттеудің мақсаты – Қазақстандағы дезинформацияға қарсы іс-қимыл туралы хабардарлықты арттыру және осы мәселені белсенді түрде шешу.

Автор өмірбаяндары

Б. З. Төлеген, әл-Фараби ат. ҚазҰУ

Төлеген Берікбол Зәріпұлы – журналистика факультетінің PhD докторанты, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, (Алматы, Қазақстан, e-mail: tolegenberikbol@gmail.com);
Г. С. Сұлтанбаева, Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty

Сұлтанбаева Гулмира Серикбаевна - саяси ғылымдар докторы, Баспасөз және электрондық БАҚ кафедрасының профессоры, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail gulmira.sultanbayeva@kaznu.edu.kz);
Б. Муқанов, Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty

Муқанов Бауыржан - PhD докторанты, Журналистика факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан. e-mail: press.naryk@gmail.com);
Д. Қалибекұлы, Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty

Қалибекұлы Дастан - халықаралық қатынастар факультетінің PhD докторанты, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Қазақстан, Алматы, e-mail: dastan_kalibekuly@mail.ru);
О. П. Ложникова, Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty

Ложникова Ольга Петровна – Баспасөз және электрондық БАҚ кафедрасының аға оқытушысы, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан. e-mail: ol_loj@mail.ru).