Ғаламторда анонимді түсініктеме беруге арналған нормалар мен тыйымдар: қазақстандық БАҚ шындықтары (Журналистика сериясы, 2023)
Мақалада ғаламдық медианарықтың реттеуші заңнамалық нормалары мен үрдістерінің әсерінен қазақстандық веб-аудиторияның интерактивті мінез-құлқының көрінісі ретінде интернет-түсініктеме беру үрдісін іске асырудың проблемалы мәселелері қарастырылады. Сайтқа кіру мен түсініктеме шектеулері арасында корреляциялық байланыс бар екендігі дәлелденді. Зерттеу – талдаудың, синтездің, индукцияның, дедукцияның, экстраполяцияның, байқаудың, салыстырудың, Тарихи әдістің жалпы теориялық және эмпирикалық әдістерін пайдалану нақты эмпирикалық материалда (қазақстандық БАҚ сайттары) жарияланымдарға түсініктеме беруге байланысты шектеулер аясында интернет-сайттардың тұтынушылармен интерактивті байланысын жүзеге асырудың заманауи мүмкіндіктерін көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл - біздің зерттеудің мақсаты болды. Жұмыстың ғылыми маңыздылығы белгіленген мәселелерді талдау және оларды шешудің мүмкін жолдарын ұсыну болып табылады. Осыған байланысты ғаламдық медиа нарық үрдістерінің Интернеттің қазақстандық сегментінде медиа мінез-құлық қалыптастыруға әсері әдіснамалық тұрғыдан зерттелуде. Жұмыстың негізгі қорытындылары қазақстандық БАҚ сайттарында және әлеуметтік желілерде интернет-түсініктеме беру төңірегінде қалыптасқан жағдайды талдау нәтижелері болып табылады. Nur.kz, Azattyk.org, informburo.kz, tengrinews.kz, «Время» газеттерінің сайттары, time.kz, caravan.kz, «Костанайские новости», «Наша газета» өңірлік газеттері мен қазақстандық порталдардың медиа тұтынуын талдау еліміздің сайттарында анонимді түсініктеме беруге тыйым салу жағдайында және веб-аудиториямен интерактивті қарым-қатынас болған қазіргі жағдайда әлеуметтік желілерге көшу аномальды болып табылады деген қорытындыға әкеледі.Мақалада ақылы жазылушылар үшін артықшылық ретінде сайтта түсініктеме беру мүмкіндігін пайдаланатын батыс елдері БАҚ-ның нақты мысалдары келтірілген. Мақалада тіркелген пайдаланушыларды ақылы абоненттерге ауыстырудың мұндай жолы басылым аудиториясының әлеуметтік белсенділігінің көрінісі тұрғысынан да жемісті бола алады, сондай-ақ ақпараттық нарықта қазіргі қазақстандық БАҚ-тың өмір сүру тәжірибесінде жемісті бола алады деп тұжырымдалған.Кілт сөздер: интернет-түсініктеме, медиа мінез-құлық, веб-аудитория, әлеуметтік желілер, заңнамалық нормалар.