Асқар Егеубаев шығармашылығындағы әдеби сын мен көркем публицистиканың жанрлық синтезі

Аңдатпа

Мақалада көрнекті ойшыл және сыншы Асқар Егеубаевтың публицистикалық мұрасы
журналистика теориясы мен бұқаралық коммуникациялар контекстінде қарастырылады.
Зерттеудің мақсаты – медиакоммуникация кеңістігінде А. Егеубаевтың публицистикалық
мұрасын тұжырымдау, сондай-ақ БАҚ тіліндегі әдеби сын мен көркем публицистиканың
жанрлық синтезінің ерекшелігін және оның бұқаралық санаға әсерін анықтау. Зерттеудің ғылыми
гипотезасы А. Егеубаев шығармашылығындағы жанрлық синтез тек эстетикалық тәсіл ғана
емес, саналы түрде қолданылған коммуникативтік стратегия болып табылады деген болжамға
негізделген. Автор медиахабарламаның когнитивтік құндылығын арттыру үшін публицистикалық
мәтінге әдеби сын құралдарын біріктіреді, бұл аудиторияның эмоционалдық қабылдауын
тұрақты әлеуметтік ұстанымдарға айналдыруға мүмкіндік береді. Оның еңбектеріндегі көркем
публицистика мен әдеби сынның жанрлық синтезі медиадискурс призмасы арқылы талданып,
мәтіндердің коммуникативтік, риторикалық және құрылымдық ерекшеліктері айқындалады.
Автор шығармашылығы тек ақпарат тарату тәсілі ретінде ғана емес, сонымен қатар қоғамдық
пікірді қалыптастырудың, ұлттық құндылықтарды дәріптеудің және аудиториямен диалог
орнатудың тиімді механизмі ретінде зерделенеді.
Зерттеу әдіснамасы кешенді пәнаралық тәсілге сүйенеді. Автор мәтіндеріндегі жасырын
мағыналар мен идеологиялық маркерлерді анықтауға мүмкіндік беретін дискурс-анализ
негізгі әдіс болып табылады. Жанрлық-типологиялық талдауды қолдану синтез элементтерін
(рецензия, эссе, очерк) жіктеуге көмектессе, коммуникативтік-прагматикалық әдіс мәтіндердің
бұқаралық санаға әсерін бағалау үшін пайдаланылды. Теориялық базаны медиагерменевтика
тұжырымдамалары мен сөйлеу әрекеті теориялары құрады.
Нәтижелердің ғылыми жаңалығы А. Егеубаев мұрасының алғаш рет таза әдеби құбылыс
ретінде емес, «интеллектуалды журналистика» моделі ретінде жүйеленуімен түсіндіріледі.
Оның мәтіндерінің синтетикалық табиғаты аудиторияның назарын терең әлеуметтік-мәдени
мәселелерге аудара отырып, медиатұтынудың фрагменттілігін (үзіктілігін) жеңуге мүмкіндік
беретіні анықталды. Сын жанрында көркем публицистика тәсілдерін (метафоралық, диалогизм)
қолдану медиаресурстарға деген сенімді нығайтатыны дәлелденді. Зерттеудің қорытындылары
мен нәтижелері заманауи публицистика мен медиакритика бойынша курстарды әзірлеуде, сондай-
ақ редакциялық тәжірибеде аналитикалық контенттің сапасын арттыру үшін пайдаланылуы
мүмкін.