Әлеуметтік-техникалық желілер контексіндегі балалардың цифрлық медиа тәжірибелері: Xiaohongshu платформасындағы өзара әрекетке Actor-Network Theory (ANT) негізіндегі талдау

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.26577/p4svq261

Кілт сөздер:

Xiaohongshu, Actor-Network Theory (ANT), балалар, медиа тұтыну, BERTopic, цифрлық ата-аналық, алгоритмдік ұсынымдар.

Аңдатпа

Бұл зерттеу балалардың цифрлық медиа мінез-құлқын әлеуметтік-техникалық желілер аясында қалыптасатын құбылыс ретінде қарастырады. Зерттеудің мақсаты — әлеуметтік медиа платформаларындағы медиа тұтыну үлгілері мен цифрлық әлеуметтенудің адам және адамнан тыс (техникалық) акторлар арасындағы өзара әрекеттесу үдерісі арқылы қалай қалыптасатынын анықтау. Ғылыми гипотеза бойынша, балалардың цифрлық белсенділігі тек жеке таңдаудың нәтижесі емес, отбасылық бақылау, мектеп интеграциясы және платформа алгоритмдері арасындағы «аудару» (translation) үдерісі арқылы айқындалатын бірлескен мінез-құлық болып табылады. Зерттеу әдіснамасы аясында теориялық негіз ретінде Actor-Network Theory (ANT) қолданылып, компьютерлік талдау мен BERTopic модельдеуі арқылы Xiaohongshu платформасындағы пайдаланушылар жасаған контент зерттелді. Деректер балалардың цифрлық қатысу дискурсының құрылымын картаға түсіру мақсатында мұқият тазарту және семантикалық кодтау әдістері арқылы өңделді.

Зерттеу нәтижелері Xiaohongshu платформасының алгоритмдік ұсыным жүйелері мен күнделікті өмірмен бөлісу мәдениетінің цифрлық ата-аналық ұғымдарымен тығыз астарласып, белгілі бір медиа әдеттерді күшейтетін реляциялық динамика қалыптастыратынын көрсетті. Сонымен қатар, контентке тәуелділік пен денсаулыққа қатысты мәселелер сияқты ұзақ мерзімді тәуекелдердің көпжақты желілік механизмдер арқылы өршитіні анықталды.

Зерттеудің практикалық маңызы — қазіргі балалық шақтың алгоритмдік табиғатын ескеретін тиімдірек цифрлық сауаттылық бағдарламалары мен «ақылды» ата-аналық стратегияларды әзірлеуде саясаткерлер мен педагогтерге бағыт-бағдар беру мүмкіндігінде. Зерттеу қорытындысында балалардың цифрлық қатысуы адамдық агенттілік пен техникалық құрылымдардың үздіксіз өзара әрекеті арқылы айқындалатын күрделі әлеуметтік-техникалық мінез-құлық екені дәлелденеді.

Автор өмірбаяндары

  • Ю. Фанци, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    Ю Фанци (корреспондент-автор) – Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика кафедрасының PhD докторанты (Алматы, Қазақстан, e-mail: youxinrui88@gmail.com);

  • А.Б. Альжанова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    А.Б. Альжановафилол.ғ.к, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-інің журналистика факультеті (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: aljanova.aigerim@gmail.com);

  • Р.К. Айжанова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    Р.К. Айжанова Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-інің журналистика факультетінің докторанты (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: raikhanaizhanova18@gmail.com).

Жарияланды

2026-09-18

Журналдың саны

Бөлім

ЖУРНАЛИСТИКА: ҚОҒАМ, ТІЛ, ТАРИХ, САЯСАТ, ЗАҢ, ЭКОНОМИКА