Танымал фактекшинг сайттарының тиімділігін бағалау: салыстырмалы шолу
DOI:
https://doi.org/10.26577/HJ20257734Кілттік сөздер:
фактілерді тексеру платформалары, тексеру, fact-check, жаңалықтар ұйымдары, миф, ақпараттық соғыс, жалған жаңалықтар.Аннотация
Мақала Өзбекстандағы фактілерді тексеру платформаларын зерттеуге және оларды талдауға арналған. Цифрлық дәуірде ақпараттың шынайылығы тек жалған ақпаратты анықтау мен түзетудің техникалық қабілетіне ғана емес, шындықты тексеретін институттарды қолдайтын әлеуметтік, экономикалық және саяси жүйелерге де байланысты. Фактілерді тексеру платформалары осы ауқымды экожүйедегі мамандандырылған құрал ретінде өздерінің құндылығын көрсетті. Өзбекстанда үш негізгі фактілерді тексеру веб-сайттары бар. Дегенмен, олардың ұзақ мерзімді тиімділігі үздіксіз инновацияларға, тұрақты қаржыландыру үлгілеріне және ақпараттың тұтастығын насихаттаудың басқа тәсілдерімен интеграциялануға байланысты болады. Ақпараттық ландшафт жасанды интеллекттегі жетістіктермен, әлеуметтік медиа платформалары саясатындағы өзгерістермен және саяси динамиканың өзгеруімен дамып келе жатқандықтан, фактілерді тексеру платформалары дәлдікке, ашықтыққа және әдістемелік талапқа деген негізгі міндеттемелерін сақтай отырып, бейімделуі керек.
Зерттеу фактілерді тексерудің кәсіби және жергілікті ұйымдарының жүйелі дезинформацияға қарсы іс-қимылдың ең тиімді әдісін білдіретінін анық дәлелдейді. Себебі, олар алгоритмдік, көпшілік немесе әуесқойлық баламаларды үнемі жеңіп шығады. Мақаланың мақсаты - Өзбекстандағы фактілерді тексеру платформаларын зерттеу, олардың операциялық тиімділігін талдау және цифрлық экожүйедегі шындықты сақтаудағы рөлін көрсету.
Зерттеу салыстырмалы талдау мен эмпирикалық әдістерді ұсынады. Зерттеуде Өзбекстандағы үш негізгі фактілерді тексеру веб-сайттарын талдайды. Ол ақпараттық тұтастықтың техникалық мүмкіндіктері мен жүйелік қолдауын бағалау үшін білім беру бастамаларын талдау мен шолуды біріктіреді.
Зерттеудің негізгі нәтижелері Өзбекстандағы кәсіби және жергілікті енгізілген фактчекинг ұйымдары жүйелі жалған ақпаратпен күресудің ең тиімді құралы екенін анықтады. Өзбекстанда кәсіби және жергілікті фактілерді тексеру ұйымдары жүйелі дезинформацияға қарсы күрестің ең тиімді құралы саналады. Зерттеудің маңыздылығы өзбек сайттарындағы фактілерді тексеру платформаларының ұзақ мерзімді табысы үздіксіз инновацияларға, тұрақты қаржыландыруға және медиа сауаттылық пен реттеушілік күш-жігермен интеграциялануға байланысты екенін көрсетеді. Ақпараттық ландшафт дамыған сайын, әсіресе AI және әлеуметтік медиа саясатындағы жетістіктер арқылы, бұл платформалар дәлдікке деген міндеттемелерін сақтай отырып, бейімделуі керек. Зерттеу саясаткерлер мен БАҚ-тың мүдделі тұлғаларына Өзбекстанның ақпараттық ортасының орнықтылығы мен сенімділігін арттыруға арналған іс-әрекетке қабілетті ұсынымдар береді.
