Сенсация мен кликбейт: Қазақстан медиаcы тақырыптарын жүйелі бағалаудың жаңа үлгісі
DOI:
https://doi.org/10.26577/HJ20257737Кілттік сөздер:
кликбейт, қазақстандық БАҚ, тақырыптар, PerplexityAI, фейк жаңалықтар.Аннотация
Зерттеу қазақстандық интернет-БАҚ тақырыптарындағы жасырын манипуляциялық стратегияларды анықтауға бағытталған клик-бейтті сандық және сапалық бағалаудың жаңа үлгісін ұсынады. Жұмыс медиамәтіндердегі манипуляциялық тәжірибелерді жүйелі бағалау құралын құруға бағытталған. Ғылыми маңыздылығы мүмкіндіктерді бағалаудың екілік жүйесін және манипуляция деңгейінің салмақты интерпретациясын біріктіретін кликбейт тереңдігі шкаласын құруда жатыр. Практикалық құндылығы табиғи тілді өңдеу (NLP) технологияларын қолдана отырып, модельді одан әрі автоматтандыру мүмкіндігінде жатыр.
Әдістеме негізгі жаңалықтар айдарлары бойынша іріктеліп алынған төрт қазақстандық медиа-ресурстың 120 тақырыбына мазмұнды талдауды қамтиды. Баламалы талдаудың қосымша көзі ретінде PerplexityAI жасанды интеллектінің генеративті моделі пайдаланылды. Бұл әдіс интерпретация нәтижелерін толық қолмен қайта тексере отырып, жартылай автоматты режимде бағалау моделін сынауға мүмкіндік берді.
Талдау таблоид, мемлекеттік және тәуелсіз басылымдар арасында кликбейт стратегияларын қолданудағы айырмашылықтарды көрсетті. Кликбейттің жиі кездесетін белгілері және олардың жаңалық мәтіндерінің жанрлық және тақырыптық сипаттамаларына тәуелділігі анықталды. Жұмыс кликбейттің болуын ғана емес, сонымен қатар оның дәрежесін де жазуға мүмкіндік беретін манипуляцияны бағалау тәсілін ұсынады. Зерттеу медиа-мәтіндердегі манипуляциялық стратегияларды талдаудың тұжырымдамалық және технологиялық негізін ұсына отырып, медиа лингвистика және цифрлық журналистика саласына үлес қосады. Нәтижелер жаңалықтар мазмұнының сапасына автоматты бақылау жүйесін әзірлеуде, сондай-ақ оқу және редакциялық тәжірибеде қолданылуы мүмкін.
