Интеграция технологий AI в журналистику Казахстана: опыт, барьеры и перспективы

Е.В.  Байняшева; А.М.  Жусупова; Г.Т.  Маркабаева

doi:10.26577/HJ20257739

Авторлар

Е.В. Байняшева Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай https://orcid.org/0009-0007-5184-1079
А.М. Жусупова Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай https://orcid.org/0000-0002-4831-3124
Г.Т. Маркабаева Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай https://orcid.org/0009-0007-6862-5487

DOI:

https://doi.org/10.26577/HJ20257739

172 130

Кілттік сөздер:

жасанды интеллект, Қазақстан журналистикасы, цифрлық журналистика, журналистикадағы этика, технологиялардың интеграциясы.

Аннотация

Таяуда ғана біз «Artificial Intelligence» (AI) деп аталатын жасанды интеллекттің журналистік мәтіндер жазумен байланысты кәсіби салада қолданылатынын елестете алмайтын едік. Алайда бүгінгі таңда шындық мынадай: ЖИ құралдары мақалалар мен телерадиобағдарламалардың авторларына шығармашылық жобалар жасауға және мобильді болуға көмектесуде.

Бұл зерттеудің мақсаты - жасанды интеллект технологияларын Қазақстан журналистикасында интеграциялау үдерісін талдау. Зерттеу жұмысының негізгі бағыты – ЖИ-дің журналистік материалдарды жасау, тарату және өңдеу саласындағы қолданылуын зерттеу, сондай-ақ оның массмедиа саласындағы шығармашылық процестерге әсерін бағалау. Зерттеу редакциялық жұмысқа ИИ-дің қолданылуын, оның этикалық аспектілерін және контент жазу мен таратуға технологиялардың әсерін қарастыруға бағытталған.

Зерттеу жұмысының ғылыми маңыздылығы - ЖИ-дің Қазақстан журналистикасына интеграция дәрежесін анықтау, бұл өз кезегінде оның өзгермелі медиа кеңістігіндегі рөлі мен әлеуетін кеңінен түсінуге мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – журналистік этика және ақпараттың шынайылығы мәселелерін жаңартудың қажеттілігі, сондай-ақ журналистердің ИИ-ді тиімді қолдануға кәсіби даярлығын жақсарту қажеттілігіне негізделген.

Зерттеу әдістемесі 103 респонденттен, оның ішінде журналистер мен студенттерден, олардың ЖИ құралдарына деген қатынасын анықтау және жаңа технологиялардың медиа қауымдастық жұмысына әсерін бағалау мақсатында жүргізілген анкеталауды қамтиды. Сонымен қатар контент-талдау әдістері және ғылыми жарияланымдарды мониторингтеу қолданылды, бұл ЖИ-дің журналистикаға интеграциялануына қатысты үрдістер мен тәсілдерді анықтауға мүмкіндік берді.

Зерттеу нәтижелері Қазақстан журналистерінің ЖИ технологиялары туралы жоғары деңгейде хабардар екенін және ИИ-мен жасалған контенттің адаммен өңделуін талап ететін негізгі кедергілерді көрсетеді. Сонымен қатар, зерттеуде ЖИ қолданудың этикалық мәселелеріне қатысты пікір айырмашылықтары байқалады: респонденттердің көпшілігі ЖИ-дің журналистикадағы қолданылуын этикалық деп санаса, кейбіреулер оның қолданылуын этикалық емес деп есептейді.

Зерттеудің маңыздылығы - ЖИ-дің Қазақстан журналистикасындағы рөлін түсінуді дамытуға және ЖИ-ді медиапрактикаға интеграциялау жолдарын жетілдіруге қосқан үлесінде. Зерттеудің практикалық маңыздылығы - журналистердің кәсіби даярлығын жетілдіру және ЖИ-ді журналистикада қолдануға арналған этикалық стандарттарды әзірлеу жөніндегі ұсыныстарда, бұл журналистердің жұмыс сапасы мен тиімділігін жақсартуға ықпал етеді.

Авторлардың биографиясы

Е.В. Байняшева, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай

Байняшева Екатерина Васильевна – Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының магистранты (Қостанай, Қазақстан, Казахстан, e-mail: bainyasheva_kate@mail.ru);

А.М. Жусупова, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай

Жүсупова Алматай Мергенбайқызы (хат алмасуға жауапты автор) – филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының қауымдастырылған профессоры (Қостанай, Қазақстан, e-mail: zhussupova_a@mail.ru);

Г.Т. Маркабаева, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қазақстан, Қостанай

Марқабаева Гүлшат Төлеуқызы – докторант, әлеуметтік ғылымдар магистрі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультеті журналистика және коммуникациялық менеджмент кафедрасының аға оқытушысы (Қостанай, Қазақстан, e-mail: gulshat.tuleuovna@mail.ru).